2D ဂဏန်း မကြာသေးခင်က ပေါ်ခဲ့ရင် နောက်ပွဲမှာ ပိုဖြစ်နိုင်သလား

အတိုချုပ်အဖြေ: ဂဏန်းတစ်လုံး မကြာသေးခင်က ပေါ်ခဲ့လို့ နောက်ပွဲမှာ ပိုပေါ်လာမယ် ဆိုတဲ့ သက်သေ မရှိပါ။ ပွဲတစ်ပွဲချင်းစီ လွတ်လပ်ပြီး ပုံသေ ၁% ရှိမယ်ဟု ယူဆထားရင် (2D ၀၀–၉၉ = ဂဏန်း ၁၀၀ လုံး) နောက်ပွဲ၏ ပေါ်နိုင်ခြေက မပြောင်းပါ။ ဒီဆောင်းပါးက ဒီယူဆချက်ကို အခြေခံပြီး ကိုယ်ပိုင်တွက်ချက်ထားပါတယ်။

အဓိက ယူဆချက် (ဒါကို အရင်သိပါ)

ဒီဆောင်းပါး၏ နံပါတ်အားလုံးသည် အောက်ပါ ယူဆချက်များပေါ် တည်ပါတယ်။

• ဂဏန်း ၁၀၀ လုံး (၀၀–၉၉) တစ်လုံးချင်းစီ၏ ပေါ်နိုင်ခြေ တူညီပြီး ပုံသေ ၁% ဖြစ်သည်။
• ပွဲတစ်ပွဲ၏ ရလဒ်သည် ယခင်ပွဲနှင့် လွတ်လပ်သည် (independent)။
• ရလဒ်ကို လွှဲမှား ပြင်ဆင်ခြင်း၊ ဒေတာ လိမ်လည်ခြင်း မရှိဟု ယူဆသည်။

ဤယူဆချက်များကို တရားဝင် ပွဲစည်းကမ်း သို့မဟုတ် လည်ပတ်သူ၏ အတည်ပြု ဒေတာ မပါဘဲ လက်ခံထားခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ ထို့ကြောင့် ဤဆောင်းပါးသည် ကြိုတင်ခန့်မှန်းချက် မဟုတ်ဘဲ သင်ကိုယ်တိုင် ထပ်စစ်နိုင်သော တွက်ချက်နည်းကိုသာ ပြပါတယ်။

ပွဲတစ်ပွဲနဲ့ ပွဲ N ကြိမ် ဘာကွာသလဲ

ပွဲတစ်ပွဲအတွက် ဂဏန်း 37 ပေါ်နိုင်ခြေ 1% ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ပွဲ 20 ဆက်တိုက်အတွင်း အနည်းဆုံး တစ်ကြိမ် ပေါ်နိုင်ခြေက 1 − 0.99²⁰ = 18.21% ဖြစ်ပါတယ်။ ဆိုလိုတာက ပွဲ 20 ကြိမ် ရှိရင် 37 ပေါ်ဖို့ 1 ကြိမ်ထက် ပိုဖြစ်နေတာ မဟုတ်ပါ၊ အနည်းဆုံး 1 ကြိမ်ပေါ်ဖို့ 18% သာ ရှိပါတယ်။

ဇယား: ပွဲ အရေအတွက် အလိုက် ကျန်နိုင်ခြေ

ဇယားက ကိုယ်ပိုင် တွက်ချက်မှုဖြစ်ပြီး 0.99^N (ကျန်နိုင်ခြေ) နှင့် 1 − 0.99^N (အနည်းဆုံး တစ်ကြိမ် ပေါ်နိုင်ခြေ) ကို ပြပါတယ်။

ဇယားကို ဖတ်ရင် ပွဲ 100 အတွင်း ဂဏန်းတစ်လုံး တစ်ကြိမ်မှ မပေါ်ဘဲ ကျန်နိုင်ခြေ 36.6% ရှိတာ တွေ့ရပါမယ်။ ဆိုလိုတာက "ကြာနေပြီ" ဆိုတာ ပုံမှန်ဖြစ်တဲ့ အဖြစ်အပျက်ပါ။ ဒါကြောင့် ပေါ်ဖို့ အချိန် ရောက်ပြီလို့ အဓိပ္ပာယ်မရပါ။

ပျမ်းမျှ အချိန်: ပထမဆုံး ပေါ်တဲ့အထိ ဘယ်လောက်ကြာသလဲ

ဂဏန်း တစ်လုံးက ပွဲတိုင်း ၁% ဖြစ်ရင် ပျမ်းမျှ 1 ÷ 0.01 = 100 ပွဲ ကြာမှ ပထမဆုံး ပေါ်ပါတယ်။ ဒါဟာ ပျမ်းမျှတန်ဖိုးဖြစ်ပြီး ပွဲ 100 အတွင်း ပေါ်မယ်ဆိုတဲ့ အာမခံ မဟုတ်ပါ။ နှစ်ဝက်ဖြစ်နိုင်ချေ (50%) အထိ ပွဲ 69 ကြိမ် လိုပါတယ်။ ဒါကြောင့် လူတွေ မြင်တဲ့ "ကြာနေပြီ" ဆိုတာ ဘယ်တော့မှ သက်သေ မဖြစ်ပါ။

ဥပမာ: ကျပ်ငွေနဲ့ ကုန်ကျစရိတ်

ဥပမာ 37 ကို ပွဲတစ်ပွဲ 1,000 ကျပ် ထိုးတယ်ဆိုပါစို့။ ပွဲ 20 ဆက်ထိုးရင် စုစုပေါင်းကုန်ကျစရိတ် 20 × 1,000 = 20,000 ကျပ် ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီကုန်ကျစရိတ်က ပေးဆုငွေ ဘယ်လောက်ဖြစ်မလဲဆိုတာနဲ့ မသက်ဆိုင်ပါ။ ပေးဆုငွေ သတ်မှတ်ချက်ကို အော်ပရေတာ၏ စည်းကမ်းတွင် သီးခြား ဖတ်ပါ။ ဤဆောင်းပါးသည် ပေးဆုနှုန်းကို မယူဆပါ။

လူများ အမှားလုပ်တတ်တဲ့ အချက် ၂ ခု

1. "ကြာနေပြီ ဆိုလို့ ပေါ်ရမယ်" (gambler's fallacy): ဒင်္ဂါးကို ခေါင်း ၁၀ ကြိမ် ဆက်ပေါ်ပြီးနောက် အမြီးပေါ်ဖို့ ပိုဖြစ်နိုင်ခြေ မတိုးသလိုပါပဲ။ ဂဏန်း ၁၀၀ မှာလည်း ပွဲတိုင်း ၁% ဖြစ်ပါတယ်။
2. "မကြာသေးခင်က ပေါ်ခဲ့လို့ ပြန်မပေါ်ဘူး" (hot-number myth): ယခင်ပွဲက ပေါ်ခဲ့တဲ့ ဂဏန်းကို ရှောင်ဖို့ လိုအပ်ချက် မရှိပါ။ ပွဲတိုင်း ၁% အတိုင်း ရှိနေဆဲပါ။

ဘာကို စမ်းကြည့်လို့ ရမလဲ (ကိုယ်တိုင် စစ်ဆေးနည်း)

1. ရလဒ် မှတ်တမ်းကို နောက်ကြောင်း ပွဲ 200 ယူပါ။
2. ဂဏန်း ၀၀–၉၉ တစ်လုံးချင်းစီ ပေါ်ကြိမ်ရေကို ရေတွက်ပါ။
3. ပေါ်ကြိမ်ရေကို ပွဲ 200 × 1% = 2 ကြိမ် ခန့်မှန်းချက်နဲ့ နှိုင်းပါ။
4. ထွက်ခွင့်ရှိတဲ့ ကွဲလွဲမှု (variation) က ကျပန်းဖြစ်တာလား၊ ပုံစံတစ်ခု ရှိတာလား ဆိုတာ ကိုယ်တိုင် စဉ်းစားပါ။

ဒီစစ်ဆေးမှုက ဒေတာ သေးငယ်ရင် ကွဲလွဲမှု ကြီးနိုင်ပါတယ်။ ပွဲ 200 ထက် နည်းရင် ကောက်ချက် ချဖို့ မလုံလောက်ပါ။

မကြာခဏ မေးသော မေးခွန်းများ

အနှစ်ချုပ်

ပွဲတစ်ပွဲ၏ ရလဒ်က နောက်ပွဲကို မပြောင်းလဲပါ (ဆိုထားသည့် ယူဆချက် အောက်တွင်)။ ဂဏန်းတစ်လုံး ပေါ်နိုင်ခြေ 1% ကို ပွဲ အရေအတွက် အလိုက် 1 − 0.99^N ဖြင့် တွက်နိုင်ပါတယ်။ ဤဆောင်းပါးသည် ပညာပေးအချက်အလက်သာ ဖြစ်ပြီး လောင်းကစား အကြံပေးချက် မဟုတ်ပါ။ ၁၈ နှစ်အောက် ဝင်ရောက်ခွင့် မရှိပါ။